راه‌اندازی قبض برق، آب، گاز و اینترنت خانه‌ی اجاره‌ای در استانبول

شما کلید خانه‌ی اجاره‌ای تازه‌تان در استانبول را گرفته‌اید، اما وقتی چراغ را می‌زنید هیچ‌چیز روشن نمی‌شود، شیر آب باز نیست و رادیاتور سرد است. این تجربه‌ی خیلی از تازه‌واردهای ایرانی است. صاحب‌خانه‌ی قبلی اشتراک‌ها را قطع کرده یا قبض‌ها هنوز به نام او مانده و بدهی روی آن است. راه‌اندازی برق (elektrik)، آب (su)، گاز طبیعی (doğalgaz) و اینترنت، یکی از اولین کارهای اداری شماست و اگر روش درست را ندانید، می‌تواند چند روز طول بکشد و هزینه‌ی اضافه روی دستتان بگذارد. در این راهنما قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهیم که هر اشتراک را از کجا و با چه مدارکی راه بیندازید، تفاوت «انتقال به نام خود» با «اشتراک جدید» چیست، ودیعه‌ی اشتراک چقدر است و چه کارهایی را می‌توانید آنلاین انجام دهید. هدف این است که تا پایان همان هفته‌ی اول، خانه‌ی شما گرم، روشن و آنلاین باشد.

چهار اشتراکی که خانه را قابل‌سکونت می‌کنند

خانه‌ی مسکونی در استانبول معمولا به چهار سرویس پایه وصل است و هرکدام شرکت و روند جداگانه‌ای دارد. اولین قدم این است که وضعیت فعلی خانه را بشناسید. سه حالت ممکن است پیش بیاید. حالت اول، اشتراک‌ها فعال ولی به نام صاحب‌خانه یا مستأجر قبلی هستند و شما باید آن‌ها را «به نام خودتان» منتقل کنید. حالت دوم، اشتراک‌ها قطع شده‌اند و باید از نو راه‌اندازی کنید. حالت سوم، خانه‌ی نوساز است و اصلا هیچ‌وقت اشتراک نداشته، که در این صورت باید اشتراک اولیه (ilk abonelik) بگیرید.

پیش از هر کاری، از صاحب‌خانه یا بنگاه بپرسید که وضعیت دقیق هر اشتراک چیست. اگر خانه اشتراک فعال دارد، حتما شماره‌ی اشتراک قبلی و شماره‌ی تاسیسات (tesisat numarası) را بگیرید، چون این شماره‌ها کار شما را ساعت‌ها کوتاه می‌کنند. شماره‌ی تاسیسات یک کد ثابت است که به خود ملک تعلق دارد، نه به شخص، و روی هر قبض قدیمی نوشته شده است.

شرکت‌های توزیع در استانبول: با کدام شرکت طرف هستید

استانبول شهر بزرگی است و هر سرویس، شرکت توزیع مخصوص خودش را دارد. مهم‌تر از همه، برق در استانبول بسته به اینکه خانه‌ی شما در کدام سمت شهر است، دو شرکت توزیع متفاوت دارد.

برای برق، اگر خانه‌ی شما در سمت اروپایی (Avrupa yakası) استانبول است، شرکت توزیع «بداش» (BEDAŞ, Boğaziçi Elektrik Dağıtım) مسئول شبکه است. اگر در سمت آسیایی (Anadolu yakası) زندگی می‌کنید، شرکت «آیداش» (AYEDAŞ) مسئول است. توجه کنید که شرکت «توزیع» با شرکت «فروش» (perakende) فرق دارد. توزیع مسئول کابل و کنتور است، اما قبض را شرکت فروشنده مثل انرجی‌سا (Enerjisa) یا ژنراسیون شما می‌فرستد. برای اشتراک خانگی معمولا از همان شرکت فروشنده‌ی منطقه‌تان اشتراک می‌گیرید.

برای آب، در سراسر استانبول یک شرکت واحد مسئول است: «ایسکی» (İSKİ, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi) که سازمان آب و فاضلاب شهرداری کلانشهر استانبول است. چه در سمت اروپایی باشید چه آسیایی، آب خانه‌ی شما با ایسکی راه می‌افتد.

برای گاز طبیعی، شرکت رسمی توزیع در استانبول «ایگداش» (İGDAŞ, İstanbul Gaz Dağıtım) است. تمام اشتراک‌های گاز خانگی و انتقال نام از طریق ایگداش انجام می‌شود.

برای اینترنت خانگی، برخلاف سه سرویس بالا، انحصار وجود ندارد. ده‌ها شرکت خدمات‌دهنده مثل ترک‌تلکام (Türk Telekom)، سوپرآنلاین (Superonline)، وودافون (Vodafone) و دیگران در استانبول فعال‌اند و شما آزادانه بین آن‌ها انتخاب می‌کنید.

مدارک لازم برای راه‌اندازی اشتراک

فهرست مدارک برای هر سه سرویس اصلی تقریبا یکسان است و اگر یک‌بار همه را آماده کنید، در هر سه شرکت به کارتان می‌آید. مدارک پایه این‌ها هستند.

قرارداد اجاره (kira sözleşmesi): اصل قرارداد اجاره‌ی امضاشده که نام شما، نشانی دقیق ملک و مدت اجاره در آن قید شده باشد. بعضی شرکت‌ها قرارداد ساده را می‌پذیرند و بعضی نسخه‌ی تاییدشده در دفتر اسناد رسمی (noter) را می‌خواهند، به‌خصوص برای اشتراک گاز. بهتر است از قبل بپرسید.

مدرک هویت: اگر اقامت (ikamet) دارید، کارت اقامت یا شماره‌ی شناسایی اتباع خارجی (yabancı kimlik numarası, همان کیملیک) را همراه ببرید. اگر هنوز اقامت نگرفته‌اید، پاسپورت لازم است، هرچند بعضی شرکت‌ها بدون شماره‌ی کیملیک اشتراک را کامل نمی‌کنند.

مدرک ثبت آدرس (adres kaydı): برخی شرکت‌ها سند تایید نشانی از سامانه‌ی نفوس را می‌خواهند. اگر تازه‌وارد هستید و هنوز آدرس خود را ثبت نکرده‌اید، راهنمای ثبت آدرس و اداره‌ی نفوس در استانبول را بخوانید، چون این ثبت با راه‌اندازی اشتراک‌ها گره خورده است.

بیمه‌ی اجباری زلزله (DASK): برای اشتراک آب و گاز، داشتن بیمه‌نامه‌ی معتبر بیمه‌ی زلزله‌ی اجباری (DASK) الزامی است. طبق قانون بیمه‌های فاجعه (شماره ۶۳۰۵)، هیچ اشتراک آب یا گازی بدون شماره‌ی بیمه‌نامه‌ی DASK فعال نمی‌شود. اگر مستأجر هستید، شماره‌ی DASK را از صاحب‌خانه بگیرید، چون تهیه‌ی این بیمه وظیفه‌ی مالک ملک است، هرچند در عمل گاهی هزینه‌اش را از مستأجر می‌گیرند.

شماره‌ی اشتراک قبلی یا شماره‌ی تاسیسات (tesisat numarası): اگر خانه از قبل اشتراک داشته، این شماره را از قبض قدیمی یا از صاحب‌خانه بگیرید. با داشتن آن، به‌جای اشتراک جدید فقط «انتقال نام» انجام می‌دهید که سریع‌تر و ارزان‌تر است.

ودیعه‌ی اشتراک (güvence bedeli) چیست و چقدر است

هنگام گرفتن اشتراک جدید، شرکت توزیع مبلغی به‌عنوان «ودیعه‌ی تضمین» (güvence bedeli) از شما می‌گیرد. این مبلغ با ودیعه‌ی اجاره (depozito) که به صاحب‌خانه می‌دهید فرق دارد و کاملا جداست. ودیعه‌ی اشتراک نوعی تضمین برای شرکت است تا اگر قبض آخر را پرداخت نکردید، از آن مبلغ کسر کند. وقتی اشتراک را فسخ کنید و بروید، این مبلغ (پس از کسر بدهی احتمالی) به شما برگردانده می‌شود.

مبلغ دقیق ودیعه هر سال تغییر می‌کند و به نوع سرویس و توان مصرفی بستگی دارد، بنابراین به هیچ عدد ثابتی که در راهنماهای قدیمی می‌بینید اعتماد نکنید. به‌جای عدد، این روش را در نظر داشته باشید: ودیعه‌ی برق معمولا از ودیعه‌ی آب بیشتر است و ودیعه‌ی گاز طبیعی به‌خاطر ریسک ایمنی، معمولا از هر دو بالاتر است. مبلغ روزآمد را مستقیم از شرکت مربوطه یا شعبه بپرسید.

نکته‌ی مهم این است که هزینه‌ها فقط ودیعه نیست. علاوه بر ودیعه، «هزینه‌ی خدمات» یا «هزینه‌ی اشتراک» (bağlantı bedeli / hizmet bedeli) هم گرفته می‌شود که برخلاف ودیعه، معمولا بازگشتنی نیست. مثلا در اشتراک آب، هزینه‌ی وصل سرویس بازپرداخت نمی‌شود، اما در اشتراک گاز بخشی از مبلغ قابل‌برگشت است. این تفاوت‌ها را موقع پرداخت بپرسید تا بدانید کدام بخش را در پایان اجاره پس می‌گیرید.

راه‌اندازی برق (elektrik) قدم به قدم

برق معمولا اولین اشتراکی است که راه می‌اندازید، چون بدون آن حتی نمی‌توانید موتور آب ساختمان یا پکیج گاز را روشن کنید.

قدم اول، وضعیت را مشخص کنید: از صاحب‌خانه شماره‌ی تاسیسات برق را بگیرید. اگر برق قطع نشده و فقط باید نام عوض شود، کار شما «انتقال نام» است. اگر برق کاملا قطع شده، اشتراک جدید می‌گیرید.

قدم دوم، به شرکت فروشنده مراجعه کنید: با مدارک (قرارداد اجاره، کیملیک یا پاسپورت، شماره‌ی تاسیسات) به شعبه‌ی شرکت فروش برق منطقه‌تان بروید یا از سایت آن اقدام کنید. در سمت اروپایی شبکه با بداش و در سمت آسیایی با آیداش است، اما قبض را شرکت فروشنده صادر می‌کند.

قدم سوم، عدد کنتور را ثبت کنید: موقع تحویل خانه، عدد نمایشگر کنتور برق را یادداشت کنید و اگر ممکن است عکس بگیرید. این عدد مبنای مصرف شما از روز اول است و شما را از پرداخت مصرف مستأجر قبلی حفظ می‌کند.

قدم چهارم، ودیعه و هزینه را بپردازید: ودیعه‌ی اشتراک و هزینه‌ی وصل را پرداخت کنید و رسید را نگه دارید. معمولا برق در همان روز یا ظرف یکی دو روز کاری وصل می‌شود.

راه‌اندازی آب (su) با İSKİ

آب خانه‌ی شما در سراسر استانبول با شرکت ایسکی (İSKİ) راه می‌افتد. اداره‌ی آب استانبول هم مراجعه‌ی حضوری به شعبه‌ها را می‌پذیرد و هم بخشی از خدمات را آنلاین ارائه می‌دهد.

برای اشتراک آب، علاوه بر قرارداد اجاره و مدرک هویت، حتما شماره‌ی بیمه‌نامه‌ی DASK لازم است. بدون DASK معتبر، اشتراک آب فعال نمی‌شود. اگر خانه از قبل کنتور آب دارد، شماره‌ی کنتور (sayaç numarası) یا شماره‌ی اشتراک قبلی را از قبض قدیمی یا صاحب‌خانه بگیرید تا انتقال نام سریع‌تر انجام شود.

مراحل معمولا این‌طور است. اول به نزدیک‌ترین شعبه‌ی ایسکی می‌روید یا از سامانه‌ی آنلاین وارد می‌شوید. بعد مدارک و شماره‌ی کنتور را ارائه می‌دهید. سپس عدد فعلی کنتور ثبت می‌شود و شما ودیعه و هزینه‌ی خدمات را می‌پردازید. توجه کنید که هزینه‌ی خدمات آب معمولا بازگشتنی نیست. پس از تکمیل، آب به نام شما فعال می‌شود و قبض‌های بعدی با نام و آدرس شما صادر می‌شوند. شماره‌ی کنتور آب معمولا روی خود کنتور یا در محفظه‌ی مشترک ساختمان حک شده است و اگر به آن دسترسی ندارید، مدیر ساختمان (yönetici) یا سرایدار (kapıcı) معمولا آن را دارد.

راه‌اندازی گاز طبیعی (doğalgaz) با İGDAŞ

گاز طبیعی حساس‌ترین اشتراک است، چون به ایمنی خانه ربط دارد و مراحل آن سخت‌گیرانه‌تر است. در استانبول این کار فقط با شرکت ایگداش (İGDAŞ) انجام می‌شود.

برای اشتراک گاز، مدارک دقیق‌تری لازم است. علاوه بر قرارداد اجاره و مدرک هویت و شماره‌ی DASK، ایگداش معمولا به گزارش سلامت تاسیسات و بازرسی ایمنی توجه دارد. اگر خانه از قبل گاز داشته و فقط قطع شده، پیش از وصل دوباره ممکن است بازرسی ایمنی (gaz açma) لازم باشد که یک تکنسین برای بررسی نشتی و سلامت پکیج و لوله‌کشی می‌آید. این بازرسی برای امنیت خودتان است و نباید از آن صرف‌نظر کنید.

مراحل کلی این‌طور است. اول در ساعات پذیرش مشتری (معمولا صبح تا بعدازظهر روزهای کاری) به شعبه‌ی ایگداش می‌روید یا از خط تلفن و سامانه‌ی آنلاین اقدام می‌کنید. بعد مدارک و شماره‌ی تاسیسات را ارائه می‌دهید. سپس ودیعه و هزینه را می‌پردازید. در نهایت وقت بازرسی و باز کردن گاز (gaz açma randevusu) گرفته می‌شود و در آن روز تکنسین می‌آید، ایمنی را تایید می‌کند و گاز را باز می‌کند. تا پیش از این تایید، شعله‌ی گاز روشن نمی‌شود.

اینترنت خانه: انتخاب آزاد، اما به زیرساخت دقت کنید

اینترنت تنها سرویسی است که در آن آزادی انتخاب دارید، اما همین آزادی نکته‌ی خودش را دارد. پیش از سفارش، بپرسید که خانه به کدام زیرساخت دسترسی دارد. بعضی ساختمان‌ها فقط خط مسی (ADSL/VDSL) دارند و بعضی به فیبر نوری (fiber) مجهزند که سرعت به‌مراتب بالاتری می‌دهد.

برای سفارش، معمولا کیملیک یا پاسپورت و نشانی دقیق لازم است. شما آنلاین یا تلفنی سفارش می‌دهید، شرکت زیرساخت آدرس را بررسی می‌کند و اگر خط موجود باشد، ظرف چند روز کاری یک تکنسین برای نصب مودم می‌آید. اگر خط جدید لازم باشد، ممکن است بیشتر طول بکشد.

دو نکته را در نظر بگیرید. اول، قراردادهای اینترنت اغلب تعهد زمانی (مثلا ۱۲ یا ۲۴ ماه) دارند و فسخ زودهنگام جریمه دارد. چون اجاره‌ی شما ممکن است کوتاه‌مدت باشد، شرایط فسخ را پیش از امضا بخوانید. دوم، اگر مستأجر قبلی اینترنت داشته، خط او را نمی‌توانید مستقیم بردارید، باید سفارش به نام خودتان ثبت شود.

انتقال به نام خود یا اشتراک از صفر: کدام ارزان‌تر است

یک تصمیم کلیدی این است که اشتراک را «به نام خود منتقل» کنید یا «از نو» بگیرید. اگر خانه اشتراک فعال دارد و فقط باید نام عوض شود، انتقال نام (isim değişikliği / abone devri) تقریبا همیشه ارزان‌تر و سریع‌تر است، چون بخشی از هزینه‌های وصل اولیه دوباره گرفته نمی‌شود و کنتور و لوله‌کشی از قبل آماده است. برای همین است که گرفتن شماره‌ی تاسیسات از صاحب‌خانه این‌قدر مهم است.

اگر اشتراک کاملا قطع شده باشد، ناچار به اشتراک جدید (yeni abonelik) هستید که هزینه‌ی وصل و بازرسی بیشتری دارد، به‌ویژه برای گاز. پس اگر می‌توانید، پیش از تخلیه‌ی مستأجر قبلی هماهنگ کنید که اشتراک‌ها قطع نشوند و فقط نام عوض شود. این یک بند ساده در توافق شماست که می‌تواند چند صد لیر و چند روز وقت شما را ذخیره کند. برای درک کامل هزینه‌های جانبی سکونت، هزینه‌های جانبی اجاره خانه در استانبول را هم بخوانید.

کارهای آنلاین با e-Devlet و سامانه‌های شرکت‌ها

سامانه‌ی e-Devlet درگاه واحد خدمات دولتی ترکیه است و بخشی از کارهای مربوط به اشتراک‌ها، پرداخت قبض و استعلام‌ها را می‌توان از آن انجام داد. برای ورود به e-Devlet به یک رمز نیاز دارید که آن را با ارائه‌ی پاسپورت و کارت اقامت از هر شعبه‌ی اداره‌ی پست (PTT) می‌گیرید.

با این حال، واقع‌بین باشید. در عمل، ثبت اشتراک کاملا آنلاین برای اتباع خارجی محدود است و بسیاری از شرکت‌ها هنوز مراجعه‌ی حضوری یا حداقل تایید مدارک حضوری را می‌خواهند، به‌خصوص برای اولین اشتراک. سامانه‌ی آنلاین بیشتر برای کارهای بعدی مفید است: دیدن و پرداخت قبض، استعلام بدهی، ثبت شماره‌ی کنتور و پیگیری درخواست. بنابراین برای راه‌اندازی اولیه، روی مراجعه‌ی حضوری با پوشه‌ی مدارک حساب کنید و e-Devlet و اپلیکیشن هر شرکت را برای مدیریت بعدی نگه دارید.

اشتباهات رایجی که تازه‌واردها مرتکب می‌شوند

چند خطای پرتکرار وجود دارد که وقت و پول شما را هدر می‌دهد. اول، تحویل گرفتن خانه بدون ثبت عدد کنتورها؛ این کار شما را در معرض پرداخت مصرف نفر قبلی قرار می‌دهد. دوم، اعتماد به قول شفاهی صاحب‌خانه درباره‌ی تسویه‌ی بدهی؛ همیشه تایید کتبی بگیرید. سوم، فراموش کردن شماره‌ی DASK که باعث می‌شود در شعبه‌ی آب یا گاز دست‌خالی برگردید. چهارم، ندانستن سمت اروپایی یا آسیایی بودن خانه و مراجعه به شرکت برق اشتباه. پنجم، امضای قرارداد اینترنت بلندمدت برای اجاره‌ای که ممکن است کوتاه باشد.

یک زاویه‌ی مهم برای ایرانی‌ها هم وجود دارد. بسیاری از تازه‌واردها هنوز شماره‌ی کیملیک یا اقامت ندارند و همین، راه‌اندازی بعضی اشتراک‌ها را دشوار می‌کند. در این حالت، گاهی صاحب‌خانه اجازه می‌دهد اشتراک موقتا به نام او بماند و شما هزینه را بپردازید، اما این کار ریسک دارد، چون قبض به نام شما نیست و مدرک آدرس هم به نامتان صادر نمی‌شود. اگر با معمای اقامت و آدرس روبه‌رو هستید، راهنمای اجاره بدون اقامت و معمای آدرس دقیقا همین وضعیت را باز کرده است.

توجه داشته باشید که موضوع اشتراک‌ها با کل چارچوب حقوقی اجاره در ترکیه گره خورده است. برای مثال، قانون سقف افزایش سالانه‌ی اجاره در ترکیه به نرخ میانگین دوازده‌ماهه‌ی شاخص بهای مصرف‌کننده (TÜFE) بسته شده و سقف ۲۵٪ موقت از اول جولای ۲۰۲۴ برداشته شده است. همچنین از سال ۲۰۲۳، پیش از هر شکایت اجاره‌ای باید مرحله‌ی میانجی‌گری اجباری (arabuluculuk) طی شود. این‌ها مستقیم به قبض ربط ندارند، اما بخشی از همان بسته‌ی حقوقی‌اند که مستأجر باید بشناسد؛ جزئیات را در راهنمای کامل اجاره‌ی ملک در استانبول و سقف افزایش سالانه‌ی اجاره دنبال کنید.

جمع‌بندی

راه‌اندازی برق، آب، گاز و اینترنت خانه‌ی اجاره‌ای در استانبول کار پیچیده‌ای نیست، اما ترتیب و مدارک درست می‌خواهد. اول وضعیت هر اشتراک را از صاحب‌خانه بپرسید و شماره‌ی تاسیسات را بگیرید. بعد یک پوشه از قرارداد اجاره، مدرک هویت، شماره‌ی DASK و شماره‌ی کنتورها بسازید. سپس برق را با شرکت منطقه‌تان، آب را با ایسکی و گاز را با ایگداش راه بیندازید و عدد کنتورها را حتما موقع تحویل ثبت کنید. هرجا ممکن بود به‌جای اشتراک جدید، انتقال نام انجام دهید تا هزینه و زمان کمتری بدهید. اینترنت را هم با توجه به زیرساخت و مدت اجاره انتخاب کنید. برای هماهنگی‌های بعدی، e-Devlet و اپلیکیشن هر شرکت را نصب کنید.

تیم فارسی‌زبان مارتی‌لند می‌تواند در همین مرحله کنار شما باشد: از پیدا کردن خانه‌ی مناسب برای اجاره در استانبول و بررسی بندهای قرارداد اجاره تا هماهنگی با صاحب‌خانه برای انتقال درست اشتراک‌ها و راهنمایی در مراجعه به شعبه‌های آب و برق و گاز. اگر تازه‌وارد استانبول هستید و نمی‌خواهید هفته‌ی اول را صرف رفت‌وبرگشت‌های اداری کنید، از همان ابتدا با ما در تماس باشید تا مسیر را برایتان کوتاه کنیم. برای تصویر کامل‌تر زندگی در این شهر هم راهنمای جامع زندگی در استانبول و ۱۲ نکته برای اجاره خانه را از دست ندهید.

آخرین به‌روزرسانی: تیر ۱۴۰۵ / جولای ۲۰۲۶؛ پیش از هر اقدام آخرین شرایط را از منبع رسمی بررسی کنید.