استارتاپ ویزای ترکیه همان مسیر استارتاپ در برنامهی ویزای تک است؛ برای بنیانگذارانی که میخواهند یک شرکت فناوری در ترکیه بسازند. اینجا میخوانید چه استارتاپی واجد شرایط است، چه حمایتها و معافیتهای مالیاتی میگیرید، چطور شرکت تاسیس میکنید، مراحل درخواست چیست و آیا به ایرانیها هم ارائه میشود.
شما یک بنیانگذار یا کارآفرین حوزهی فناوری هستید و به این فکر میکنید که شرکتتان را در ترکیه راه بیندازید یا به آنجا منتقل کنید. شاید شنیدهاید که ترکیه یک «استارتاپ ویزا» راه انداخته، اما وقتی دنبال جزئیات میگردید همهچیز مبهم است: این ویزا دقیقا چیست، شرکت باید چه ویژگیای داشته باشد، چه حمایتها و معافیتهای مالیاتی واقعی میگیرید و اصلا از کجا شروع کنید. این مقاله همین ابهام را برطرف میکند و بر پایهی سایت رسمی دولت ترکیه توضیح میدهد که مسیر استارتاپ (Start-up) در برنامهی ویزای تک ترکیه چطور کار میکند: چه کسی واجد شرایط است، چه میگیرید، چطور شرکت تاسیس میکنید، مراحل درخواست چیست و کجا باید مراقب باشید. اگر پیشتر راهنمای ویزای تک ترکیه برای متخصصان فناوری را خواندهاید، این مقاله همان برنامه را از زاویهی بنیانگذاران کامل میکند.
استارتاپ ویزای ترکیه چیست و چه ربطی به ویزای تک دارد
اول یک نکتهی مهم را روشن کنیم: ترکیه یک ویزای مستقل با عنوان رسمی «استارتاپ ویزا» ندارد. آنچه همه با این نام میشناسند، در واقع مسیر استارتاپ (Start-up) در برنامهی ویزای تک ترکیه (Türkiye Tech Visa) است. این برنامه در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۴ (۲۶ شهریور ۱۴۰۳) توسط وزارت صنعت و فناوری ترکیه رونمایی شد و دو مسیر دارد: مسیر استعداد برای متخصصان فردی، و مسیر استارتاپ برای بنیانگذاران خارجی. سایت رسمی برنامه صفحهی مسیر استارتاپ است.
سایت رسمی این مسیر را با این جمله معرفی میکند که ویزای تک «به غولهای فناوری آینده حمایت جامع ارائه میدهد». هدف روشن است: جذب بنیانگذارانی که یک مدل کسبوکار فناورانه و نوآور دارند و میخواهند بدون محدودیت جغرافیایی رشد کنند و شرکتشان را جهانی کنند. درست مثل مسیر استعداد، این مسیر هم دعوتمحور است. یعنی صرف داشتن یک ایده یا یک شرکت، پذیرش شما را تضمین نمیکند؛ پروندهی شما ارزیابی میشود و پذیرش پس از یک ارزیابی مثبت انجام میشود.
مسیر استعداد یا مسیر استارتاپ؛ کدام برای شما مناسب است
پیش از هر چیز باید بدانید در کدام مسیر قرار میگیرید. اگر میخواهید کارمند یک شرکت فناوری ترکیهای شوید، مسیر شما استعداد است. اگر میخواهید خودتان یک شرکت فناوری تاسیس کنید یا شرکتتان را به ترکیه بیاورید، مسیر شما استارتاپ است. جدول زیر تفاوتها را کنار هم میگذارد:
| ویژگی | مسیر استعداد (Talent) | مسیر استارتاپ (Start-up) |
|---|---|---|
| مخاطب | متخصص فردی که استخدام میشود | بنیانگذار یا کارآفرینی که شرکت تاسیس میکند |
| پایهی اشتغال | قرارداد کار با یک شرکت ترکیهای | شرکت خودتان در ترکیه |
| مجوز کار | سهساله برای خودتان | سهساله برای خودتان و امکان آوردن تیم |
| حمایتهای شرکتی | ندارد | تکنوپارک، صندوق ویزای تک، کمکهای دولتی |
| معافیت مالیاتی شرکتی | فقط معافیت مالیات بر درآمد فردی در شرکتهای R&D | معافیت مالیات شرکتی، ارزش افزوده و گمرکی (مشروط) |
| ثبتنام | فرم فردی در پورتال | ثبت شرکت در پورتال ویژهی شرکتها |
تفاوت در یک جمله: مسیر استعداد شما را کارمند اکوسیستم فناوری ترکیه میکند، اما مسیر استارتاپ شما را صاحب یک بازیگر در همان اکوسیستم میکند و حمایتهای سطح شرکت را هم اضافه میکند.
چه استارتاپی واجد شرایط است
سایت رسمی برنامه یک چکلیست عددی سفتوسخت برای بنیانگذاران منتشر نکرده، اما شرط اصلی روشن است: شرکت شما باید یک مدل کسبوکار فناورانه، نوآور و مقیاسپذیر داشته باشد. در عمل، معیارهای واجد شرایط بودن به یک نظام رسمی به نام «نشان استارتاپ فناوری» گره خورده که در بخش بعد توضیح میدهیم. بر پایهی مقرراتی که این نظام روی آن بنا شده، شرکت باید این ویژگیها را داشته باشد:
- در ترکیه و بهصورت یک شرکت سرمایهای یا شراکتی ثبت شده باشد.
- در تعریف بنگاه کوچک و متوسط (SME) بگنجد و یک بنگاه مستقل باشد.
- عمرش از ۱۵ سال بیشتر نباشد.
- یک مدل کسبوکار فناورانه و مقیاسپذیر داشته باشد.
نکتهی مهم این است که برخی حوزهها از این نظام کنار گذاشته شدهاند: دخانیات، الکل، قمار و شرطبندی، سرمایهگذاری ملکی، و هر فعالیت غیرقانونی. اگر کسبوکار شما در این دستهها باشد، واجد شرایط نمیشوید.
نشان استارتاپ فناوری و ارتباطش با ویزا
یکی از قطعههای کلیدی این پازل، «نشان استارتاپ فناوری» (Teknoloji Girişimi / Tech Startup Badge) است. این یک گواهی رسمی است که مقررات آن در تاریخ ۳ ژوئیهی ۲۰۲۵ در روزنامهی رسمی ترکیه (شمارهی ۳۲۹۴۵) منتشر شد و درخواست آن از پورتال teknogirisim.sanayi.gov.tr انجام میشود.
هدف این نشان یک اصلاح مهم بود: پیش از آن، «استارتاپ فناوری بودن» به حضور فیزیکی در تکنوپارک گره خورده بود و شرکتهای بیرون از تکنوپارک از سیاستهای انعطافپذیر نیروی کار و فرصتهای خرید دولتی کنار میماندند. حالا این نشان، شناخت قانونی رسمی میدهد و در دسترسی به بودجهی عمومی، جذب سرمایه و کانالهای انعطافپذیر نیروی کار را باز میکند. چند نکتهی اجرایی این نشان:
- اعتبار نشان سه سال است.
- برای رفع نقص مدارک ۹۰ روز فرصت دارید.
- اگر رد شدید، شش ماه بعد میتوانید دوباره درخواست دهید و یک بار حق اعتراض دارید.
- تغییر مالکیت بیش از ۱۰ درصد یا تغییر در شرایط واجد بودن باید ظرف ۹۰ روز گزارش شود.
مزایای مسیر استارتاپ
مزایای زیر مستقیما از سایت رسمی مسیر استارتاپ گرفته شدهاند:
- مجوز کار سهساله: برای خودتان، بههمراه امکان آوردن آسان تیم و جذب استعداد خارجی با استثناهای ویژهی استخدامی برای شرکا و کارکنان.
- خدمات مشاورهی خوشآمدگویی (Welcome Consultancy): راهنمایی رایگان در تاسیس شرکت، مسائل مالیاتی و حقوقی، یافتن دفتر کار، اتصال به منتورها و دسترسی به برنامههای حمایتی دولت.
- دفتر کار در تکنوپارکها: دسترسی به نزدیک به ۱۰۱ تکنوپارک در سراسر ترکیه.
- صندوق ویزای تک ترکیه: یک صندوق اختصاصی برای حمایت مالی از استارتاپهای عضو برنامه.
- حمایتهای دولتی: کمکهایی مانند تامین مالی پروژه، حمایت برندینگ و حمایت برای معرفی به بازارهای خارجی.
- معافیتهای مالیاتی: معافیت از مالیات بر ارزش افزوده، مالیات شرکتی و مالیات گمرکی، و معافیت مالیات بر حقوق کارکنان.
- دسترسی رایگان به نظام سلامت: خدمات درمانی رایگان و پرداخت حق بیمهی کارکنان شرکتهای فناوری توسط دولت.
- اقامت سادهشده برای خانواده: روند اقامت برای بنیانگذار و خانوادهاش سادهسازی شده است.
معافیتهای مالیاتی و مناطق توسعهی فناوری
مهمترین سوءتفاهم بنیانگذاران دربارهی همین معافیتهای مالیاتی است. این معافیتها خودکار و بیقیدوشرط نیستند. آنها از قانون مناطق توسعهی فناوری (قانون شمارهی ۴۶۹۱) میآیند و مشروط به این هستند که شرکت شما داخل یک تکنوپارک یا منطقهی توسعهی فناوری فعالیت کند و کار آن نرمافزار، طراحی یا تحقیق و توسعهی واجد شرایط باشد. جدول زیر معافیتهای اصلی را جمع کرده است:
| نوع معافیت | چه چیزی را پوشش میدهد | شرط و مهلت |
|---|---|---|
| مالیات شرکتی و بر درآمد | درآمد حاصل از نرمافزار، طراحی و تحقیق و توسعه در داخل منطقه | داخل تکنوپارک، تا پایان ۲۰۲۸ |
| مالیات بر حقوق کارکنان | حقوق پرسنل تحقیق و توسعه، طراحی و نرمافزار | تا پایان ۲۰۲۸، با سقف حقوقی مشخص |
| مالیات بر ارزش افزوده (KDV) | فروش محصولات نرمافزاری واجد شرایط، داخلی و صادراتی | حین فعالیت در منطقه |
| مالیات تمبر | اسناد مرتبط با فعالیت واجد شرایط | حین فعالیت در منطقه |
تکنوپارکها؛ ۱۰۱ تکنوپارک ملی در برابر ۶ شریک برنامه
اینجا هم یک نکتهی ظریف هست که نباید گمراهتان کند. سایت رسمی از «نزدیک به ۱۰۱ تکنوپارک» حرف میزند، اما این عدد کل تکنوپارکهای ملی ترکیه است، نه شرکای مستقیم برنامه. صفحهی تکنوپارکهای خود برنامه در حال حاضر فقط ۶ تکنوپارک شریک را نام میبرد که به شرکتکنندگان ویزای تک، بسته به ظرفیت، دفتر رایگان، آموزش، شتابدهی و امکانات پژوهشی میدهند:
| تکنوپارک شریک | چند نمونه از خدمات |
|---|---|
| Antalya Teknokent | مرکز رشد، آزمایشگاه نمونهسازی، برنامههای تجاریسازی |
| Bilişim Vadisi | دفتر، آموزش، مشاورهی حقوقی و مالی، صندوق سرمایهگذاری |
| Bilkent Cyberpark | منتورشیپ، هکاتون، برنامهی اتصال به سرمایهگذار |
| Erciyes Teknopark | مرکز رشد SERA، دفتر رایگان، شبکهی ۱۵۰ سرمایهگذار فرشته |
| Gaziantep Teknopark | مرکز رشد با حمایت تا ۳۶ ماه، آموزش و منتورشیپ |
| Yıldız Teknopark | استارتاپهاوس، رشد سختافزاری، شتابدهی بینالمللی |
صندوق ویزای تک و اکوسیستم سرمایهگذاری
یک اشتباه رایج دیگر، قاطیکردن دو صندوق متفاوت است. «صندوق ویزای تک ترکیه» یک صندوق اختصاصی برای حمایت مالی از استارتاپهای عضو برنامه است، اما اندازهی این صندوق یا مبلغ کمک به هر استارتاپ رسمی منتشر نشده است. پس هیچ عدد دلاریای را به این صندوق نچسبانید.
عددی که زیاد نقل میشود، یعنی حدود ۱۰.۸ میلیون دلار، مربوط به یک صندوق دیگر است: «صندوق فناوری و نوآوری» وزارت که حدود ۲.۷۹ میلیون دلار آن در ۸ استارتاپ سرمایهگذاری شده است. این دو صندوق یکی نیستند.
در تصویر بزرگتر، اکوسیستم سرمایهگذاری ترکیه در حال رشد است. بر پایهی دادههای Invest in Türkiye، ترکیه از سال ۲۰۲۰ شش یونیکورن پرورش داده و در فاصلهی ۲۰۲۱ تا سهماههی سوم ۲۰۲۵ حدود ۵.۶ میلیارد دلار سرمایه جذب کرده است. همین اعداد نشان میدهد که چرا دولت ترکیه با این برنامه بهدنبال جذب بنیانگذاران خارجی است.
تاسیس شرکت در ترکیه؛ آنچه بنیانگذار باید بداند
چون در مسیر استارتاپ شما یک شرکت ترکیهای دارید، لازم است با پایهی تاسیس شرکت در ترکیه آشنا باشید. دو قالب اصلی وجود دارد و بیشتر بنیانگذاران شرکت با مسئولیت محدود را انتخاب میکنند:
| ویژگی | شرکت با مسئولیت محدود (Limited / LŞ) | شرکت سهامی (Anonim / A.Ş.) |
|---|---|---|
| کاربرد رایج | انتخاب معمول استارتاپها | شرکتهای بزرگتر و سرمایهپذیر |
| حداقل سرمایه | ۵۰٬۰۰۰ لیر | ۲۵۰٬۰۰۰ لیر |
| حداقل شریک | یک شریک | یک سهامدار |
| مالکیت خارجی | تا ۱۰۰ درصد مجاز | تا ۱۰۰ درصد مجاز |
نکتهی خوب برای بنیانگذاران خارجی این است که مالکیت صددرصد خارجی مجاز است و به شریک محلی یا مدیر مقیم اجباری نیاز ندارید. روند کلی این است: هر شریک و مدیر یک شمارهی مالیاتی ترکیه میگیرد، اساسنامه تنظیم میشود، نام شرکت در سامانهی ثبت تجاری مرکزی (MERSIS) ثبت میشود و پس از امضا در ادارهی ثبت، شرکت رسمیت پیدا میکند. سرمایه را هم میتوان ظرف ۲۴ ماه پس از تاسیس پرداخت کرد، نه لزوما همان ابتدا.
مراحل درخواست استارتاپ ویزا قدمبهقدم
فرایند مسیر استارتاپ از دو نهاد عبور میکند، درست مثل مسیر استعداد. مراحل به این ترتیب است:
قدم اول: ثبت شرکت در پورتال ویژه. برخلاف مسیر استعداد که فرم فردی دارد، مسیر استارتاپ یک پورتال ثبت شرکت جداگانه دارد: پورتال ثبت شرکت ویزای تک. اطلاعات شرکت و مدل کسبوکار خود را اینجا ثبت میکنید.
قدم دوم: ارزیابی پرونده. مقامهای ترکیه پروندهی شما را بررسی میکنند و ممکن است برای مدارک بیشتر یا مصاحبه با شما تماس بگیرند. پذیرش پس از ارزیابی مثبت انجام میشود.
قدم سوم: درخواست ویزای کار در کنسولگری. به کنسولگری یا سفارت ترکیه مراجعه میکنید تا ویزای کار بگیرید و یک شمارهی مرجع دریافت کنید.
قدم چهارم: درخواست مجوز کار از وزارت کار. با آن شمارهی مرجع، درخواست مجوز کار به وزارت کار و تامین اجتماعی ثبت میشود و مجوز کار سهساله صادر میشود.
Turcorn و برنامهی Turcorn 100
استارتاپ ویزا بخشی از یک استراتژی بزرگتر به نام «تورکورن» (Turcorn) است، ترکیبی از «ترکیه» و «یونیکورن». تورکورن یعنی یک شرکت فناوری مستقر در ترکیه که به ارزش یک میلیارد دلار میرسد. برنامهی «تورکورن ۱۰۰» شرکتهای پرپتانسیل را برای شتابدهی و منتورشیپ ویژه انتخاب میکند تا به این مقیاس برسند. بر پایهی سوالات متداول رسمی Turcorn 100، شرکتها برای واجد شدن باید عمرشان از ۱۵ سال کمتر باشد و یکی از شرطهای رشد و فروش یا ارزشگذاری و سرمایهی مشخص را داشته باشند. استارتاپ ویزا در واقع مسیر ورود بنیانگذار خارجی به همین جریان است.
آمار و بهروزرسانیهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶
بر پایهی گزارش سالانهی وزارت صنعت و فناوری (منتشرشده در اوایل ۲۰۲۶) و گزارش خبرگزاری رسمی آناتولی:
- تا این لحظه ۲۲ استارتاپ خارجی پس از ارزیابی مثبت برای انتقال به ترکیه تایید شدهاند.
- درخواستها از ۴۷ کشور رسیده است.
- تا پایان ۲۰۲۵، تعداد ۶۶۷ شرکت نشان استارتاپ فناوری را گرفتهاند.
- برنامهی تورکورن ۱۰۰ تا پایان سال ۳۵ شرکت واجد شرایط را پذیرفته است.
این اعداد نشان میدهد که مسیر استارتاپ فعال است، اما هنوز نوپاست و جزئیات اجرایی آن بهمرور کاملتر میشود. پس اگر امروز اقدام میکنید، آمادهی پیگیری مستقیم با نهادهای رسمی باشید.
تذکرها و اشتباههای رایج
- پذیرش خودکار نیست. مسیر استارتاپ دعوتمحور و مبتنی بر ارزیابی است؛ داشتن شرکت، پذیرش شما را تضمین نمیکند.
- جزئیات هنوز کامل نیست. فهرست مدارک، هزینه و زمان پردازش رسمی منتشر نشده است.
- معافیت مالیاتی مشروط است. بدون فعالیت در یک منطقهی توسعهی فناوری، معافیتهای مالیات شرکتی و ارزش افزوده خودکار به شما نمیرسد و این معافیتها تا پایان ۲۰۲۸ تعیین شدهاند.
- ۱۰۱ در برابر ۶، و دو صندوق متفاوت. عدد ۱۰۱ کل تکنوپارکهای ملی است و ۶ شریک فعلی برنامه؛ صندوق ویزای تک هم با صندوق ۱۰.۸ میلیون دلاری فناوری و نوآوری یکی نیست.
- این ویزا با شهروندی از راه سرمایهگذاری فرق دارد. استارتاپ ویزا یک مسیر مجوز کار و اقامت است، نه برنامهی شهروندی از راه خرید ملک. هنوز روشن نیست که این ویزا بهتنهایی مسیری به شهروندی باشد؛ به وعدههای شهروندی سریع اعتماد نکنید.
سوالات متداول دربارهی استارتاپ ویزای ترکیه
آیا استارتاپ ویزای ترکیه به ایرانیها هم ارائه میشود؟
بله. این برنامه بر پایهی نوع کسبوکار و تخصص فناورانهی شماست، نه ملیتتان، و هیچ محدودیت منتشرشدهای که ایرانیان را کنار بگذارد وجود ندارد. سایت رسمی، استعدادها و کارآفرینان را «از جغرافیاها و فرهنگهای گوناگون» دعوت میکند و منابع رسمی برنامه را برای «اتباع خارجی واجد شرایط» باز میدانند. در عمل هم ایرانیان یکی از بزرگترین جامعههای خارجی دارای مجوز کار و اقامت در ترکیه هستند. اتباع ایرانی درخواست ویزای کار را از طریق نمایندگیهای ترکیه در ایران یا در کشور سوم محل اقامت خود ثبت میکنند.
تفاوت استارتاپ ویزا با مسیر استعداد در یک نگاه چیست؟
مسیر استعداد برای زمانی است که میخواهید کارمند یک شرکت فناوری ترکیهای شوید و مسیر استارتاپ برای زمانی که میخواهید خودتان شرکت تاسیس کنید. مسیر استارتاپ علاوه بر مجوز کار، حمایتهای سطح شرکت مثل تکنوپارک، صندوق و معافیت مالیاتی شرکتی را هم اضافه میکند. جزئیات کامل مسیر استعداد را در راهنمای ویزای تک ترکیه برای متخصصان فناوری خواندهاید.
آیا برای گرفتن استارتاپ ویزا حتما باید شرکتم را اول در ترکیه ثبت کنم؟
ترتیب دقیق این کار بهطور رسمی منتشر نشده است. منطق نظام نشان استارتاپ فناوری نشان میدهد که برای واجد شدن به یک شرکت ثبتشده در ترکیه نیاز دارید، اما پورتال ویزا ترتیب دقیق «اول ثبت شرکت یا اول درخواست ویزا» را روشن نکرده است. این را حتما از پورتال رسمی و کنسولگری بپرسید.
آیا معافیتهای مالیاتی به هر استارتاپ فناوری تعلق میگیرد؟
خیر. معافیتهای مالیات شرکتی، ارزش افزوده و بخشی از مالیاتها مشروط به فعالیت در یک منطقهی توسعهی فناوری و انجام کار واجد شرایط تحقیق و توسعه، نرمافزار یا طراحی است و فعلا تا پایان ۲۰۲۸ تعیین شدهاند. بیرون از این مناطق، این معافیتها خودکار نیستند.
استارتاپ ویزا به اقامت دائم یا شهروندی میرسد؟
خود برنامه هیچ وعدهی خاصی برای شهروندی نمیدهد و این ویزا با برنامهی جداگانهی شهروندی از راه سرمایهگذاری ملکی یکی نیست. قواعد عمومی ترکیه در پسزمینه اعمال میشود: اقامت بلندمدت پس از هشت سال اقامت قانونی پیوسته، و امکان درخواست شهروندی از راه تابعیت پس از پنج سال اقامت قانونی پیوسته با شرایط مشخص. برای درک نظام کلی اقامت، راهنمای مهاجرت و امور قانونی در ترکیه کمک میکند.
راهنماهای بیشتر دربارهی استارتاپ ویزا و بنیانگذاری در ترکیه
برای دنبالکردن هر بخش بهصورت عمیقتر، این راهنماهای تکمیلی همین خوشه را بخوانید:
- تاسیس شرکت با مسئولیت محدود در ترکیه؛ مراحل، سرمایه و MERSIS
- نشان استارتاپ فناوری ترکیه؛ چطور بگیرید و چه دری باز میکند
- مناطق توسعهی فناوری و معافیتهای مالیاتی استارتاپها در ترکیه
- راهنمای انتخاب تکنوپارک در ترکیه برای استارتاپها
- جذب سرمایه برای استارتاپ در ترکیه؛ VC، فرشتهها و صندوقهای دولتی
- برنامهی Turcorn 100 ترکیه؛ شرایط، مزایا و نحوهی پیوستن
- حساب بانکی شرکتی و جابهجایی پول برای بنیانگذاران خارجی در ترکیه
- استخدام و آوردن تیم فنی به ترکیه با ویزای تک
- کمکهزینهها و گرنتهای دولتی ترکیه برای استارتاپ (KOSGEB و TÜBİTAK)
- انتقال یک استارتاپ خارجی به ترکیه؛ مراحل و ملاحظات
جمعبندی
استارتاپ ویزای ترکیه، یعنی مسیر استارتاپ در برنامهی ویزای تک، یک فرصت واقعی برای بنیانگذارانی است که میخواهند یک شرکت فناوری در ترکیه بسازند و از حمایتهای سطح شرکت بهره ببرند: مجوز کار سهساله، دفتر در تکنوپارک، صندوق حمایت مالی، کمکهای دولتی و معافیتهای مالیاتی مشروط. اما این برنامه نوپا و دعوتمحور است و جزئیات اجرایی آن هنوز کامل منتشر نشده. کلید موفقیت شما دو چیز است: یک مدل کسبوکار فناورانه و مقیاسپذیر که ارزش واقعی نشان دهد، و پیگیری مستقیم از مسیرهای رسمی بهجای تکیه بر شنیدهها.
اگر متخصص فردی هستید و نه بنیانگذار، راهنمای ویزای تک ترکیه برای متخصصان فناوری مسیر شماست. و برای تصویر کاملتر از زندگی، اقامت و کارهای قانونی در ترکیه، راهنمای مهاجرت و امور قانونی در ترکیه و راهنمای زندگی در استانبول را بخوانید.
نظر خود را بنویسید