چند روز بدون ویزا در ترکیه بمانید؟ قانون ۹۰ روز در ۱۸۰ روز برای ایرانیان

شما بلیت استانبول را گرفته‌اید و می‌خواهید چند هفته یا چند ماه در ترکیه بمانید، اما یک سوال ذهن‌تان را درگیر کرده است: دقیقا چند روز اجازه دارید بدون ویزا بمانید و از چه روزی باید نگران «اضافه‌ماندن» باشید؟ این سوال ساده به نظر می‌رسد، ولی جواب اشتباه به آن می‌تواند به جریمه‌ی سنگین، مهر ممنوعیت ورود در گذرنامه و حتی برگشت‌خوردن از گیت فرودگاه ختم شود. خیلی از ایرانی‌ها تصور می‌کنند «۹۰ روز» یعنی هر بار که وارد می‌شوند یک سهم تازه‌ی ۹۰ روزه می‌گیرند، در حالی که قانون واقعی چیز دیگری است و همین سوءتفاهم گران تمام می‌شود.

در این راهنما قدم‌به‌قدم روشن می‌کنیم که قانون «۹۰ روز در هر ۱۸۰ روز» دقیقا یعنی چه، پنجره‌ی ۱۸۰ روزه از کی حساب می‌شود، چطور با سامانه‌ی رسمی ترکیه بفهمید چند روز از سهم‌تان مانده، چرا ترفند خروج و ورود دوباره دیگر جواب نمی‌دهد، و اگر بخواهید بیشتر بمانید چطور ورود توریستی‌تان را به اقامت قانونی تبدیل کنید. هدف این است که پیش از خرید بلیت، ورود و ماندن‌تان را درست برنامه‌ریزی کنید و هیچ‌وقت غافلگیر نشوید.

قانون ۹۰ روز در ۱۸۰ روز دقیقا یعنی چه؟

قاعده‌ی پایه ساده است: یک گذرنده‌ی معمولی مثل شما می‌تواند در هر بازه‌ی ۱۸۰ روزه، جمعا حداکثر ۹۰ روز بدون ویزا در ترکیه بماند. نکته‌ی کلیدی کلمه‌ی «جمعا» است. مهم نیست که این ۹۰ روز را یک‌جا بمانید یا در چند سفر جدا پخش کنید، چون شمارش روی مجموع روزهای حضور شما در خاک ترکیه انجام می‌شود، نه روی تعداد سفرها.

یک نکته‌ی مهم که خیلی‌ها از آن غافل‌اند: هم روز ورود و هم روز خروج شما یک روز کامل حساب می‌شوند. اگر صبح روز اول وارد شوید و شب همان روز چهارم خارج شوید، این چهار روز حساب می‌شود، نه دو یا سه روز. پس در محاسبه‌ی سهم‌تان همیشه کمی محافظه‌کارانه حساب کنید و روز ورود و روز خروج را جا نیندازید.

این ۹۰ روز فقط برای اهداف گردشگری، دیدار و بازدید کوتاه است. با همین ورود بدون ویزا اجازه‌ی کار کردن یا تحصیل ندارید. اگر قصد کار، تحصیل یا اقامت طولانی دارید، باید مسیر جداگانه‌ای یعنی گرفتن اجازه‌ی کار یا کارت اقامت (ikamet) را طی کنید که در ادامه به آن می‌پردازیم. مهم‌ترین نکته این است که عدد ۹۰ روز یک سقف مطلق نیست که هر ورود تازه آن را از نو پر کند، بلکه یک سهم مشترک است که همه‌ی روزهای حضور شما در هر بازه‌ی ۱۸۰ روزه از آن کم می‌شود.

آیا ایرانی‌ها برای ورود به ترکیه ویزا لازم دارند؟

خیر. دارندگان گذرنامه‌ی عادی ایرانی برای سفر گردشگری به ترکیه به ویزا نیاز ندارند و می‌توانند فقط با گذرنامه‌ی معتبر وارد شوند. این معافیت ویزا همان چیزی است که به شما اجازه می‌دهد تا سقف ۹۰ روز در هر ۱۸۰ روز در ترکیه بمانید. برای همین ورود گردشگری نیازی به ثبت‌نام ویزای الکترونیک (e-Visa) هم ندارید، چون ویزای الکترونیک برای ملیت‌هایی است که معافیت ندارند.

توجه کنید که این معافیت فقط برای گذرنامه‌ی عادی و هدف گردشگری است. اگر بخواهید در ترکیه کار کنید، درس بخوانید، یا بیش از سقف مجاز بمانید، دیگر ورود بدون ویزا کافی نیست و باید پیش از پایان مهلت، وضعیت‌تان را قانونی کنید. همچنین قوانین ورود ترکیه هر از چندی تغییر می‌کند، پس پیش از هر سفر بهتر است آخرین شرایط را از منبع رسمی مثل اداره‌ی مهاجرت ترکیه (goc.gov.tr) بررسی کنید.

اگر می‌خواهید تصویر کامل‌تری از همه‌ی کارهای قانونی، انواع اقامت و مسیرهای ماندگاری در ترکیه داشته باشید، راهنمای کامل اقامت و کارهای قانونی در ترکیه نقطه‌ی شروع خوبی است و این مقاله در واقع یکی از حلقه‌های همان راهنماست.

«۱۸۰ روز» از کی حساب می‌شود؟

بزرگ‌ترین سوءتفاهم دقیقا همین‌جاست. خیلی‌ها فکر می‌کنند ۱۸۰ روز یعنی یک بازه‌ی ثابت مثل شش ماه تقویمی که در یک تاریخ مشخص شروع و در تاریخ مشخص دیگری تمام می‌شود. واقعیت این است که این پنجره «متحرک» (rolling) است، یعنی همراه با هر روز جلو می‌رود.

روش درست محاسبه این است: هر روزی که می‌خواهید وضعیت‌تان را بسنجید، از همان روز دقیقا ۱۸۰ روز به عقب بشمارید. حالا همه‌ی روزهایی را که در این بازه‌ی ۱۸۰ روزه در خاک ترکیه بوده‌اید با هم جمع بزنید. این عدد نباید از ۹۰ بیشتر شود. چون پنجره متحرک است، هر روز که می‌گذرد، قدیمی‌ترین روز داخل بازه از آن بیرون می‌افتد و یک روز تازه به سهم شما اضافه می‌شود. به بیان ساده، روزهای گذشته کم‌کم «آزاد» می‌شوند، اما نه یک‌جا و نه با یک ورود تازه.

برای مثال، فرض کنید ۹۰ روز کامل ماندید و خارج شدید. سهم شما در آن لحظه صفر است. اما این‌طور نیست که فردا دوباره ۹۰ روز داشته باشید. باید صبر کنید تا روزهای حضور قبلی‌تان یکی‌یکی از پنجره‌ی ۱۸۰ روزه بیرون بروند. عملا برای پر شدن دوباره‌ی کل سهم ۹۰ روزه باید حدود ۹۰ روز بیرون از ترکیه بمانید تا تمام آن روزهای قبلی از بازه خارج شوند.

چطور بفهمید چند روز از سهم ۹۰ روزه‌تان مانده؟

خبر خوب این است که لازم نیست فقط به حافظه و مهرهای گذرنامه تکیه کنید. دولت ترکیه سابقه‌ی ورود و خروج شما را ثبت می‌کند و می‌توانید آن را رسمی استعلام بگیرید. دو روش دارید:

روش اول: استعلام از سامانه‌ی دولت الکترونیک ترکیه (e-Devlet). اگر رمز e-Devlet دارید (این رمز را از دفاتر پست PTT، اینترنت‌بانک بانک‌های ترک یا امضای الکترونیک می‌گیرید)، وارد سامانه‌ی turkiye.gov.tr شوید. در نوار جستجو عبارت «Giriş Çıkış» را بنویسید و از فهرست بازشو خدمت «Giriş Çıkış Belgesi Sorgulama» (استعلام سند ورود و خروج) را انتخاب کنید. با زدن دکمه‌ی «Belge Oluştur» یک فایل PDF از تمام سوابق ورود و خروج شما ساخته می‌شود. با این سند دقیقا می‌بینید هر بار کی وارد و کی خارج شده‌اید. برای آشنایی بیشتر با کار با این سامانه، راهنمای کار با e-Devlet برای خارجی‌ها را بخوانید.

روش دوم: محاسبه‌ی دستی. اگر هنوز رمز e-Devlet ندارید، تاریخ امروز یا تاریخ خروج برنامه‌ریزی‌شده‌تان را بردارید، دقیقا ۱۸۰ روز به عقب بشمارید و همه‌ی روزهای حضورتان در ترکیه را در این بازه با کمک مهرهای ورود و خروج گذرنامه جمع بزنید. این عدد باید زیر ۹۰ بماند.

آیا با خروج و ورود دوباره، ۹۰ روز صفر می‌شود؟

این همان «افسانه‌ی ویزا ران» (visa run) است که سال‌ها میان خارجی‌ها رواج داشت: تصور می‌شد کافی است روز آخر از مرز خارج شوید، مثلا یک شب به یونان یا شمال قبرس بروید و فردا برگردید تا سهم ۹۰ روزه از نو پر شود. این ترفند دیگر جواب نمی‌دهد و بسیار خطرناک است.

دلیلش همان پنجره‌ی متحرک است. چون شمارش روی مجموع روزهای حضور شما در بازه‌ی ۱۸۰ روزه انجام می‌شود، خروج و ورود دوباره چیزی را صفر نمی‌کند. اگر ۹۰ روز خود را پر کرده باشید و بلافاصله برگردید، از همان روز اول در وضعیت اضافه‌ماندن قرار می‌گیرید. حتی بدتر، ماموران مرزی سابقه‌ی شما را می‌بینند و اگر متوجه شوند قصد دارید با رفت و برگشت‌های پیاپی عملا در ترکیه زندگی کنید، ممکن است همان‌جا از ورودتان جلوگیری کنند.

اگر نگرانید که ممکن است در گیت گذرنامه‌ی فرودگاه استانبول متوقف یا برگردانده شوید، مقاله‌ی ریجکت‌شدن ایرانیان در گیت فرودگاه استانبول و مدارک لازم را حتما بخوانید تا با آمادگی کامل وارد شوید.

پاسپورت‌تان باید تا کی اعتبار داشته باشد؟

یکی از رایج‌ترین دلایل دردسر در مرز، اعتبار ناکافی گذرنامه است. قانون رسمی ترکیه از ابتدای سال ۲۰۱۵ این است که گذرنامه یا سند سفر شما باید دست‌کم ۶۰ روز بعد از پایان مدت مجاز اقامت (یعنی پایان دوره‌ی معافیت ویزا) هم اعتبار داشته باشد. بدون این اعتبار، ورود شما تضمین نیست.

با این حال، در عمل بسیاری از ماموران و ایرلاین‌ها انتظار دارند گذرنامه دست‌کم ۶ ماه از تاریخ ورود اعتبار داشته باشد و همچنین یک صفحه‌ی خالی برای مهر ورود داشته باشد. توصیه‌ی محکم ما این است که سراغ حاشیه‌ی امن ۶ ماه بروید تا نه در فرودگاه مبدأ به مشکل بخورید و نه در گیت ورودی ترکیه. اگر گذرنامه‌تان به پایان اعتبار نزدیک است، پیش از سفر آن را تمدید کنید. راهنمای کامل تمدید و صدور گذرنامه‌ی ایرانی در ترکیه به شما نشان می‌دهد اگر همین حالا در ترکیه هستید چطور از کنسولگری ایران این کار را انجام دهید. خلاصه این‌که قانون رسمی حداقل ۶۰ روز اعتبار بعد از پایان مهلت است، اما استاندارد عملی و امن ۶ ماه اعتبار از روز ورود است؛ با گذرنامه‌ای که فقط چند هفته اعتبار دارد ریسک نکنید.

در گیت فرودگاه چه همراه داشته باشید؟

ورود بدون ویزا به معنای ورود بی‌قید و شرط نیست. ماموران کنترل گذرنامه در فرودگاه اجازه دارند برای اطمینان از این‌که هدف سفر شما واقعا گردشگری است، چند چیز را از شما بخواهند. هرچند همیشه همه‌ی این مدارک را چک نمی‌کنند، اما نداشتن‌شان می‌تواند بازرسی بیشتر و در بدترین حالت برگشت‌خوردن را در پی داشته باشد. بهتر است این موارد را آماده داشته باشید:

• بلیت برگشت یا بلیت ادامه‌ی سفر: نشان می‌دهد که قصد دارید ترکیه را ترک کنید و قصد ماندن دائم ندارید.
• مدرک محل اقامت: رزرو هتل، رزرو خانه‌ی اجاره‌ای، یا نامه‌ی دعوت از میزبان اگر مهمان دوست یا فامیل هستید.
• تمکن مالی کافی: نشان‌دهنده‌ی این‌که در مدت اقامت هزینه‌های خود را می‌توانید تامین کنید.

اگر برنامه‌تان ماندن طولانی و گرفتن اقامت است، داشتن یک قرارداد اجاره‌ی معتبر هم به روند بعدی کمک می‌کند. برای پیدا کردن خانه‌ی مناسب و قرارداد رسمی می‌توانید سراغ گزینه‌های اجاره خانه در استانبول بروید که هم برای اقامت و هم برای ثبت آدرس به کارتان می‌آید.

اگر بخواهید بیشتر از ۹۰ روز بمانید: تبدیل به اقامت

اگر برنامه‌ی شما ماندن بیشتر از ۹۰ روز است، راه قانونی این است که پیش از تمام‌شدن مهلت معافیت ویزا، برای یکی از انواع کارت اقامت (ikamet) درخواست بدهید. زمان‌بندی اینجا حیاتی است: باید پیش از پر شدن ۹۰ روز، از سامانه‌ی رسمی اداره‌ی مهاجرت ترکیه (goc.gov.tr) نوبت بگیرید و درخواست‌تان را ثبت کنید. توصیه‌ی رایج این است که دیرتر از حدود روز هشتادم دست‌به‌کار نشوید تا فرصت کافی برای نوبت و مدارک داشته باشید.

انواع اصلی اقامت (کوتاه‌مدت، خانوادگی، دانشجویی، کاری و مسیرهای سرمایه‌گذاری) هرکدام شرایط و مدارک خودشان را دارند. برای انتخاب مسیر درست، انواع اقامت در ترکیه و شرایط هرکدام را ببینید و اگر به دنبال متداول‌ترین گزینه هستید، اقامت کوتاه‌مدت ترکیه را بخوانید. برای مرحله‌ی گرفتن نوبت هم راهنمای نوبت‌گیری از اداره‌ی مهاجرت (Göç İdaresi) قدم‌به‌قدم کمک‌تان می‌کند.

یک هشدار مهم درباره‌ی سال ۲۰۲۶: گرفتن اقامت توریستی صرف (بدون هدف مشخص مثل تحصیل، کار، مالکیت ملک) برای خارجی‌ها به‌مراتب سخت‌تر شده و نرخ رد درخواست‌ها به‌شدت بالا رفته است. در برخی شهرها بیشتر درخواست‌های اقامت توریستی صرف رد می‌شوند و در بعضی محله‌ها هم اصلا ثبت آدرس اقامت تازه بسته شده است. برای همین باید هدف اقامت‌تان روشن و مستند باشد. جزئیات این سخت‌گیری و راهبرد درست را در چرا اقامت ترکیه در ۲۰۲۶ برای ایرانیان سخت‌تر شده توضیح داده‌ایم. اگر هم می‌خواهید هدف اقامت‌تان را عوض کنید، تغییر نوع اقامت بدون خروج از ترکیه مسیرش را نشان می‌دهد.

اگر مسیر ماندگاری شما از راه سرمایه‌گذاری یا خرید ملک است، این موضوع با شهروندی هم پیوند می‌خورد. برای دیدن تصویر کامل‌تر می‌توانید راه‌های گرفتن شهروندی ترکیه را هم مرور کنید.

اگر بیشتر از ۹۰ روز ماندید چه می‌شود؟

اگر بدون گرفتن اقامت از سقف مجاز عبور کنید، وارد وضعیت «اضافه‌ماندن» (overstay) می‌شوید. پیامد آن معمولا جریمه‌ی نقدی روزشمار است که باید پیش از خروج بپردازید، و در مواردی کد ممنوعیت ورود (tahdit) که مدتی شما را از بازگشت به ترکیه منع می‌کند. هرچه دیرتر اقدام کنید، هم جریمه سنگین‌تر می‌شود و هم احتمال ممنوعیت ورود بالاتر می‌رود.

خبر خوب این است که در بیشتر موارد این وضعیت قابل مدیریت است، به‌شرط این‌که زود و درست عمل کنید. برای جزئیات مبلغ جریمه و نحوه‌ی پرداخت پیش از خروج، جریمه‌ی اضافه‌ماندن در ترکیه و راه پرداخت آن را بخوانید. اگر هم نگران ممنوعیت ورود و راه اعتراض به آن هستید، کد ممنوعیت ورود (tahdit) و حکم دیپورت همه‌چیز را توضیح می‌دهد. توصیه‌ی ما همیشه این است که هرگز اجازه ندهید کارتان به اضافه‌ماندن بکشد و پیش از پایان مهلت وضعیت‌تان را قانونی کنید.

برای ساکنان: روزهای خارج از کشور و پیوستگی اقامت

قانون ۹۰ در ۱۸۰ برای کسانی است که با معافیت ویزا و به‌عنوان گردشگر در ترکیه هستند. اما اگر شما همین حالا کارت اقامت دارید، ماجرا فرق می‌کند. برای دارندگان اقامت، آن سقف ۹۰ روزه‌ی گردشگری موضوعیت ندارد، ولی نگرانی دیگری پیش می‌آید: اگر برای مدت طولانی از ترکیه بیرون بمانید، ممکن است پیوستگی اقامت‌تان به خطر بیفتد و این روی مسیر اقامت بلندمدت و شهروندی اثر بگذارد.

پس اگر ساکن هستید و مرتب به ایران رفت‌وآمد دارید، باید بدانید چند روز می‌توانید بیرون بمانید بدون این‌که اعتبار اقامت‌تان آسیب ببیند. این موضوع را به‌طور کامل در چند روز می‌توانید بیرون از ترکیه باشید بدون از دست دادن اقامت؟ بررسی کرده‌ایم. برای زندگی روزمره و آشنایی بیشتر با شهر هم راهنمای جامع زندگی در استانبول کمک‌تان می‌کند.

اشتباه‌های رایجی که ایرانی‌ها مرتکب می‌شوند

در طول این سال‌ها همان چند اشتباه بارها تکرار می‌شود. اگر این‌ها را بشناسید، از بیشتر دردسرها در امان می‌مانید:

• تصور بازنشانی سهم با هر ورود: فکر می‌کنند هر بار ورود، یک ۹۰ روز تازه می‌گیرند. همان‌طور که گفتیم، سهم مشترک است و پنجره متحرک.
• جا انداختن روز ورود و خروج در شمارش: هر دو روز کامل حساب می‌شوند و همین دو روز گاهی شما را از مرز مجاز عبور می‌دهد.
• اعتماد فقط به حافظه به‌جای استعلام رسمی: به‌جای حدس زدن، سند ورود و خروج e-Devlet را بگیرید و دقیق حساب کنید.
• دست‌دست‌کردن تا روز آخر برای اقامت: نوبت اداره‌ی مهاجرت ممکن است دیر بیفتد؛ اقدام دیرهنگام یعنی ریسک اضافه‌ماندن.
• گذرنامه‌ی رو به اتمام: با اعتبار کم گذرنامه سفر نکنید؛ حاشیه‌ی امن ۶ ماه را رعایت کنید.
• اتکا به ویزا ران: خروج و ورود فوری دیگر سهم را پر نمی‌کند و می‌تواند سابقه‌ی منفی بسازد.

اگر هدف شما ماندن بلندمدت و قانونی است، از همان ابتدا برنامه‌ی روشنی داشته باشید. تیم فارسی‌زبان مارتی‌لند در مسیر اخذ اقامت و پاسپورت ترکیه می‌تواند از نوبت‌گیری و ترجمه‌ی مدارک تا پیدا کردن خانه‌ی مناسب برای ثبت آدرس کنار شما باشد.

جمع‌بندی

قانون «۹۰ روز در هر ۱۸۰ روز» ستون اصلی برنامه‌ریزی سفر و ماندن شما در ترکیه است. سه چیز را همیشه به خاطر بسپارید: اول این‌که سهم ۹۰ روزه مشترک و پنجره‌ی ۱۸۰ روزه متحرک است، نه تقویمی؛ دوم این‌که خروج و ورود دوباره چیزی را صفر نمی‌کند؛ و سوم این‌که اگر می‌خواهید بیشتر بمانید، باید پیش از پایان مهلت و ترجیحا از حدود روز هشتادم برای اقامت اقدام کنید. پیش از هر سفر، سند ورود و خروج خود را از سامانه‌ی رسمی استعلام بگیرید و گذرنامه‌ی‌تان را با حاشیه‌ی امن نگه دارید تا هیچ‌وقت در گیت فرودگاه یا در محاسبه‌ی روزها غافلگیر نشوید.

اگر قصد دارید ورود توریستی‌تان را به اقامت قانونی تبدیل کنید یا در همین ابتدا مسیرتان را روشن بچینید، لازم نیست تنها پیش بروید. تیم فارسی‌زبان مارتی‌لند در هماهنگی نوبت اداره‌ی مهاجرت، ترجمه‌ی رسمی مدارک و پیدا کردن خانه‌ی مناسب برای ثبت آدرس در کنار شماست تا مسیر اخذ اقامت و پاسپورت ترکیه را با خیال راحت طی کنید. برای شناخت کامل‌تر همه‌ی کارهای قانونی هم راهنمای کامل اقامت و کارهای قانونی در ترکیه همیشه در دسترس شماست.

آخرین به‌روزرسانی: مرداد ۱۴۰۵ / آگوست ۲۰۲۶؛ پیش از اقدام، آخرین شرایط را از منبع رسمی بررسی کنید.