ثبت شرکت در ترکیه بهخودیخود مجوز کار نمیدهد. این راهنما شرطهای واقعی مجوز کار شریک خارجی یعنی سرمایهی ۵۰۰٬۰۰۰ لیری، سهم ۲۰ درصدی و استخدام پنج کارمند ترک را باز میکند و مسیر معافیت ۱۰۰٬۰۰۰ دلاری را توضیح میدهد.
شما شرکتی در ترکیه ثبت کردهاید یا میخواهید ثبت کنید و تصور میکنید همین که صاحب یا شریک یک شرکت ترک شدید، بهطور خودکار اجازهی کار قانونی هم پیدا میکنید. این تصور، رایجترین و پرهزینهترین اشتباهی است که ایرانیان تازهوارد در ترکیه مرتکب میشوند. حقیقت این است که مالکیت شرکت و مجوز کار (çالışma izni یعنی همان اجازهنامهی رسمی کار) دو چیز کاملا جدا هستند. ثبت شرکت در بهترین حالت به شما یک اقامت کوتاهمدت میدهد، اما حق کار کردن و درآمد گرفتن از همان شرکت را خودبهخود به شما نمیبخشد. برای اینکه بهعنوان شریک خارجی در شرکت خودتان قانونی کار کنید، باید مسیر جداگانهای را طی کنید که شرطهای سنگین سرمایه، درصد سهم و استخدام کارگر ترک دارد.
در این مقاله دقیقا همین مسیر را باز میکنیم: چه اندازه سرمایه باید بپردازید، چند درصد سهم باید داشته باشید، چرا از ماه هفتم به بعد باید پنج کارمند ترک استخدام کنید، و مهمتر از همه، چه راه میانبری وجود دارد که با آن میتوانید از این شرطها معاف شوید. اگر میخواهید تصمیم درستی دربارهی ساختار شرکت و سرمایهی خود بگیرید، این نوشته را تا انتها بخوانید تا پول و وقتتان را روی مسیری اشتباه هدر ندهید. این مقاله بخشی از مجموعهی کامل ما دربارهی مجوز کار ترکیه برای ایرانیان است و بهتر است پیلار اصلی را هم در کنار این نوشته مطالعه کنید.
چرا ثبت شرکت بهتنهایی مجوز کار نمیدهد
بیایید بزرگترین سوءتفاهم را همین ابتدا از میان برداریم. بسیاری از آژانسها و دلالها به ایرانیان میگویند «یک شرکت ثبت کن تا هم اقامت بگیری هم اجازهی کار»، ولی این حرف نیمی درست و نیمی گمراهکننده است.
وقتی شما یک شرکت با مسئولیت محدود در ترکیه ثبت میکنید، بهعنوان شریک یا مدیر شرکت میتوانید بر پایهی همان شرکت یک اقامت کوتاهمدت (kısa dönem ikamet یعنی اقامت یک تا دو سالهی قابل تمدید) بگیرید. این اقامت به شما اجازه میدهد در ترکیه زندگی کنید، رفتوآمد داشته باشید و کارهای اداری شرکت را پیش ببرید. اما این اقامت بههیچوجه به معنای اجازهی کار نیست. اگر شما بهعنوان صاحب شرکت بخواهید در همان شرکت بهطور فعال کار کنید، مدیریت اجرایی داشته باشید و از آن حقوق بگیرید، به یک مجوز کار جداگانه نیاز دارید که باید از وزارت کار و تامین اجتماعی ترکیه بگیرید.
ما این موضوع مهم را در مقالهی جداگانهای بهطور کامل شکافتهایم؛ پیشنهاد میکنیم حقیقت پشت پردهی اقامت و کار از راه ثبت شرکت را حتما بخوانید تا فریب وعدههای اغراقآمیز آژانسها را نخورید.
شرطهای استاندارد مجوز کار برای شریک خارجی
اگر شما بهعنوان شریک خارجی میخواهید در شرکت خودتان مجوز کار بگیرید، طبق قاعدهی استاندارد وزارت کار ترکیه باید سه شرط اصلی را با هم برآورده کنید. این سه شرط را جداجدا توضیح میدهیم.
شرط اول: سرمایهی پرداختشدهی دستکم ۵۰۰٬۰۰۰ لیر
سرمایهی ثبتشده و پرداختشدهی شرکت (ödenmiş sermaye یعنی همان پولی که واقعا به حساب شرکت واریز شده، نه فقط رقمی که روی کاغذ نوشتهاید) باید دستکم ۵۰۰٬۰۰۰ لیر ترکیه باشد. توجه کنید که این عدد باید واقعا پرداخت شده باشد و صرف اعلام یک سرمایهی اسمی بالا کافی نیست. وزارت کار اسناد مالی شرکت را بررسی میکند تا مطمئن شود این سرمایه بهراستی تامین شده است.
شرط دوم: مالکیت دستکم ۲۰ درصد سهم
شما بهعنوان شریک خارجی باید دستکم ۲۰ درصد از سهام شرکت را در اختیار داشته باشید و سهم شما هم باید ارزشی معادل یا بیشتر از حداقل سرمایهی یادشده داشته باشد. اگر سهم شما کمتر از ۲۰ درصد باشد، شما دیگر در مسیر «شریک خارجی» ارزیابی نمیشوید و باید مثل یک کارمند معمولی با اسپانسری کارفرما مجوز بگیرید.
شرط سوم: استخدام پنج کارمند ترک از ماه هفتم
این شرط، سنگینترین و دردسرسازترین بخش ماجراست. مجوز کار اولیهی شما برای شش ماه اول با یک قید ویژه صادر میشود، اما از ماه هفتم به بعد شرکت شما باید هر ماه دستکم پنج کارمند شهروند ترکیه را بهطور بیمهشده (با ثبت در SGK یعنی سازمان تامین اجتماعی ترکیه) استخدام کرده باشد. این تعهد در طول تمدید مجوز هم باید بدون وقفه ادامه پیدا کند. اگر یک شریک خارجی دیگر هم بخواهد در همان شرکت مجوز بگیرد، برای نفر دوم شرط استخدام به ده کارمند ترک افزایش مییابد.
جدول شرطهای استاندارد در برابر مسیر معافیت
برای اینکه تصویر روشنی از دو مسیر پیش رویتان داشته باشید، جدول زیر شرطهای استاندارد را با مسیر معافیت مقایسه میکند.
| شرط | مسیر استاندارد شریک خارجی | مسیر معافیت (سرمایهی بالا) |
|---|---|---|
| سرمایهی پرداختشدهی شرکت | دستکم ۵۰۰٬۰۰۰ لیر ترکیه | سهم سرمایهی خود خارجی دستکم ۱۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا |
| درصد سهم شریک خارجی | دستکم ۲۰ درصد | شرط درصد برداشته میشود |
| استخدام کارمند ترک | ۵ نفر از ماه هفتم به بعد، هر ماه | شرط استخدام برداشته میشود |
| بازهی حساس | ماه هفتم به بعد سختگیرانه بررسی میشود | فشار کمتر در ارزیابی |
| مناسب برای | کسبوکار واقعی با نیروی کار محلی | سرمایهگذار با نقدینگی بالا |
مسیر معافیت: راه ۱۰۰٬۰۰۰ دلاری
خبر خوب برای سرمایهگذارانی که نقدینگی خوبی دارند این است که قانون ترکیه یک راه معافیت پیشبینی کرده است. اگر سهم سرمایهی خود شریک خارجی در شرکت دستکم معادل ۱۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا باشد، سه شرط استاندارد یعنی سرمایهی ۵۰۰٬۰۰۰ لیری، مالکیت ۲۰ درصدی و استخدام پنج کارمند ترک دیگر اعمال نمیشود.
معنای عملی این معافیت این است که اگر شما واقعا یک سرمایهگذار جدی هستید و میتوانید مبلغ قابلتوجهی را به شرکت وارد کنید، لازم نیست درگیر دردسر استخدام و بیمهی پنج کارمند ترک از همان ماههای نخست شوید. این مسیر بهویژه برای ایرانیانی که میخواهند یک کسبوکار متوسط راه بیندازند و در آن نقش مدیریتی داشته باشند، منطقیتر است، چون از فشار سنگین نیروی کار محلی در ابتدای راه میگریزند.
اطلاعات رسمی دربارهی شرایط سرمایهگذار خارجی را میتوانید در پرتال دولتی سرمایهگذاری ترکیه ببینید: راهنمای گرفتن مجوز کار در Invest in Türkiye.
شرط حقوق: چقدر باید به خودتان حقوق بدهید
نکتهای که بسیاری از متقاضیان از آن غافل میمانند این است که حتی وقتی شما صاحب شرکت هستید، وزارت کار برای صدور مجوز، یک حداقل حقوق را بررسی میکند. این حداقل حقوق نسبتی از حداقل دستمزد رسمی ترکیه است و بسته به نقش شما در شرکت تعیین میشود. هرچه سطح شغلی بالاتر باشد، ضریب حقوق هم بالاتر میرود.
جدول زیر ضریبهای تقریبی حقوق را بر پایهی نقش شغلی نشان میدهد.
| نقش شغلی | ضریب تقریبی نسبت به حداقل دستمزد |
|---|---|
| مدیران ارشد و خلبانان | حدود ۵ برابر |
| مدیران میانی | حدود ۳ برابر |
| مهندسان و معماران | حدود ۴ برابر |
| مشاغل نیازمند تخصص و مهارت | حدود ۲ برابر |
چون شریک خارجی معمولا در جایگاه مدیر شرکت قرار میگیرد، حقوق اعلامشده باید متناسب با ضریب مدیریتی بالا باشد. این یعنی شما باید در دفاتر شرکت بهطور واقعی این سطح حقوق را برای خودتان ثبت کنید و مالیات و بیمهی آن را هم بپردازید.
مقایسه با مسیر اسپانسری کارفرما
بسیاری از ایرانیان بین دو راه دودل هستند: مجوز کار از راه شرکت خودشان، یا مجوز کار بهعنوان کارمند یک شرکت دیگر با اسپانسری کارفرما. هر کدام مزایا و معایب خودش را دارد.
در مسیر شرکت خودتان، شما استقلال کامل دارید، تصمیمگیرنده هستید و درآمد کسبوکار به خودتان میرسد، اما بار مالی سنگینی روی دوش شماست: سرمایهی بالا، تعهد استخدام محلی و مسئولیت کامل مالیات و بیمه. در مقابل، در مسیر اسپانسری، شما فقط باید کارفرمایی پیدا کنید که حاضر شود از شما حمایت کند، و هزینهی سرمایه و استخدام محلی بر عهدهی اوست، اما در عوض استقلال کمتری دارید و به کارفرما وابستهاید.
اگر هدف شما راهاندازی یک کسبوکار واقعی است و توان مالی خوبی دارید، مسیر شرکت خودتان منطقی است. اما اگر صرفا میخواهید در ترکیه بهطور قانونی کار کنید و درآمد داشته باشید، مسیر اسپانسری معمولا سریعتر و کمهزینهتر است.
گامهای عملی راهاندازی شرکت و گرفتن مجوز
اکنون که شرطها را میدانید، بیایید نگاهی به ترتیب کلی کارها بیندازیم. توجه کنید که این مراحل یک نمای کلی است و جزئیات هر مرحله را باید با یک مالیمشاور (mali müşavir یعنی حسابدار رسمی ترک که در ترکیه برای شرکتها اجباری است) پیش ببرید.
نخست باید شرکت خود را بهطور رسمی ثبت کنید. ما فرایند کامل تاسیس شرکت با مسئولیت محدود را در مقالهی تاسیس شرکت با مسئولیت محدود در ترکیه توضیح دادهایم و پیشنهاد میکنیم پیش از هر اقدام آن را بخوانید. پس از ثبت شرکت، باید سرمایهی لازم را به حساب شرکت واریز کنید و اسناد پرداخت را آماده نگه دارید. سپس شمارهی مالیاتی و دفاتر شرکت راهاندازی میشود و در گام بعد، درخواست مجوز کار بهعنوان شریک خارجی از راه سامانهی وزارت کار ثبت میشود.
پس از ثبت درخواست، وزارت کار مدارک شما را بررسی میکند. مدارک اصلی شامل گذرنده، عکس بیومتریک، مدرک تحصیلی یا گواهی تخصص، و اسناد مربوط به رابطهی کاری با شرکت مثل قرارداد کار یا مصوبهی هیئتمدیره است. توجه کنید که مدارک ایرانی مثل مدرک تحصیلی باید تایید کنسولی (legalization) داشته باشند، نه آپاستیل، چون ایران عضو کنوانسیون آپاستیل لاهه نیست. این نکته را بسیاری از متقاضیان اشتباه میگیرند و مدارکشان به همین دلیل رد میشود.
اشتباههای رایجی که ایرانیان مرتکب میشوند
تجربه نشان میدهد که بیشتر مشکلات ایرانیان در این مسیر از چند اشتباه تکراری ناشی میشود. نخست، اعتماد به وعدهی «شرکت بزن تا اقامت و کار بگیری» بدون توجه به تفاوت اقامت و مجوز کار. دوم، اعلام سرمایهی اسمی بالا بدون واریز واقعی آن به حساب شرکت. سوم، بیتوجهی به تعهد استخدام پنج کارمند ترک از ماه هفتم که ناگهان در تمدید مجوز گریبان متقاضی را میگیرد. چهارم، آمادهنکردن تایید کنسولی مدارک تحصیلی.
منبع مرجع دربارهی چارچوب قانونی مجوز کار در ترکیه، قانون بینالمللی نیروی کار شمارهی ۶۷۳۵ است که مبنای همهی این شرطها بهشمار میرود؛ میتوانید متن رسمی آن را در پایگاه قوانین ترکیه جستوجو کنید.
جمعبندی
اگر بخواهیم همهی این نوشته را در چند جمله خلاصه کنیم، پیام اصلی این است: ثبت شرکت در ترکیه به شما اقامت کوتاهمدت میدهد، اما بهخودیخود حق کار قانونی نمیبخشد. برای اینکه بهعنوان شریک خارجی در شرکت خودتان مجوز کار بگیرید، در مسیر استاندارد باید سرمایهی پرداختشدهی دستکم ۵۰۰٬۰۰۰ لیر داشته باشید، دستکم ۲۰ درصد سهم را در اختیار بگیرید، و از ماه هفتم به بعد پنج کارمند ترک را بهطور بیمهشده استخدام کنید. اما اگر سهم سرمایهی شخصی شما دستکم ۱۰۰٬۰۰۰ دلار باشد، از همهی این شرطها معاف میشوید و مسیر بسیار سادهتری پیش رو دارید.
پیش از هر تصمیم، ساختار سرمایه و سهم شرکت را با یک مالیمشاور معتبر تنظیم کنید، ارقام روز را از منابع رسمی تایید کنید، و به وعدههای اغراقآمیز آژانسها اعتماد نکنید. برای تصویر کاملتر از همهی انواع مجوز کار و مسیرهای دیگر، حتما پیلار اصلی ما یعنی راهنمای کامل مجوز کار ترکیه را مطالعه کنید.
نظر خود را بنویسید